Gevechtsvliegtuigen vliegen af en aan op vliegbasis Leeuwarden. Niets daar wijst erop dat de Verenigde Staten overwegen zich minder in te zetten voor de Europese veiligheid.
Maar de nieuwe politieke wind vanuit het Witte Huis veroorzaakt onzekerheid en verwarring, ook bij de Amerikaanse deelnemers aan de NAVO-oefening die deze week onder meer vanuit Leeuwarden wordt gehouden.
“Je merkt dat ze zich er ook druk om maken”, zegt luitenant-generaal André Steur, commandant van de Nederlandse luchtstrijdkrachten. “De uitholling van de instituties baart zorgen.”
‘Solidariteit deel van afschrikking’
Hij heeft er begrip voor dat de Amerikanen willen dat Europa zelf meer verantwoordelijkheid neemt voor de eigen veiligheid, en dat ze eisen dat Europa zich financieel en militair minder afhankelijk maakt van de VS. “Maar wat doet dat met de cohesie binnen de NAVO? Onze onderlinge solidariteit is deel van onze afschrikking.”
In de dagelijkse praktijk van deze oefening is aan die betrokkenheid nog niets veranderd, merkt de commandant. Alle vijftien deelnemende landen doen volop mee met de oefeningen in NAVO-verband, die zich afspelen boven de Noordzee.
Samen brengen ze meer dan honderd gevechtsvliegtuigen in van verschillende makelij, zoals de F-16, de F-35, de MQ-9 Reaper en de Eurofighter. Ook wordt geoefend met Patriot-afweerraketten.
De toestellen vertrekken vanaf twaalf luchtmachtbases, verspreid over Europese NAVO-landen. Een Nederlandse marine-eenheid geeft met onder meer het fregat Zr. Ms. Tromp ondersteuning vanaf zee.
De Amerikaanse dreiging om zich minder te bemoeien met de Europese bondgenoten en hun veiligheid ligt als een schaduw over deze oefening. Luchtmachtcommandant Steur heeft er al over nagedacht. “Dan zouden we wel een aantal uitdagingen hebben,” geeft hij toe.
“De Amerikaanse luchtmacht levert een heel belangrijke bijdrage aan de ondersteuning. Denk aan de satellietcapaciteit en aan ISR-vliegtuigen (intelligence, surveillance, reconnaissance, ofwel verkenningsvliegtuigen, red.), die in de gaten houden wat er op de grond gebeurt.”
Dan is er ook nog de capaciteit van tankvliegtuigen, waarmee gevechtsvliegtuigen in de lucht kunnen worden bijgetankt. “Die hebben we binnen de NAVO minder”, zegt Steur. “Daar moeten we goed naar kijken, ook als Amerika zich verder zou terugtrekken.”
Tijdens Ramstein Flag 25 wordt het tanken in de lucht uitvoerig geoefend:
Ramstein Flag duurt nog tot en met 11 april. Behalve Nederland doen Amerika, Canada, Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Finland, Griekenland, Hongarije, Italië, Roemenië, Spanje, Turkije, Verenigd Koninkrijk en Zweden eraan mee.
Vliegtuigspotters komen van heinde en verre naar Leeuwarden om een glimp van de vele toestellen op te vangen: