Op een eiland in de Indische Oceaan staan sinds kort zes driehoekvormige oorlogsvliegtuigen. Het zijn de zwaarste bommenwerpers van de VS, de B2. Die toestellen zijn geplaatst als intimidatie richting Iran. Trump wil het regime in Teheran dwingen tot een nieuwe nucleaire deal en dreigt met luchtaanvallen.
Iran nadert het punt dat het voldoende verrijkt uranium heeft voor de ontwikkeling van atoombommen. Er komt nog veel meer bij kijken voordat de Iraniërs zulke wapens zouden kunnen inzetten. Toch is voor kernmachten Israël en de VS de huidige situatie al een brug te ver.
Daarom heeft president Trump ayatollah Khamenei vorige maand een brief gestuurd. Daarin eiste hij dat de Iraanse leider akkoord gaat met directe onderhandelingen over ontmanteling van het atoomprogramma.
‘Bullebak’
De opperste leider van Iran deed de brief af als “bullebak-tactiek”. Khamenei weigerde directe gesprekken en dreigde hard terug te slaan als Washington echt overgaat tot een aanval. Indirecte onderhandelingen, met tussenkomst van Oman, ziet Iran volgens minister van Buitenlandse Zaken Araghchi wel zitten.
Maar Trump zei donderdag juist dat hij graag directe gespreken wil en dat hij denkt dat Iran dat ook wil. Eerder herhaalde hij zijn intimiderende boodschap. “Als ze geen deal sluiten, dan komen er bombardementen”, zei hij zondag. Ook dreigde hij met extra strafmaatregelen tegen bedrijven en landen die nog zakendoen met Iran.
Massive Ordnance Penetrator
De Amerikaanse president staat bekend om zijn strategie van verbaal torenhoog inzetten. Maar bluf of niet, met de B2 kán de VS ondergrondse nucleaire faciliteiten in Iran vernietigen. Behalve kernwapens kunnen deze bommenwerpers, van zo’n 2 miljard dollar per stuk, namelijk ook de Massive Ordnance Penetrator afvuren.
Dit is een van de weinige raketten waarmee een poging gewaagd kan worden om Iraanse atoominstallaties vele tientallen meters onder de grond te treffen:
“Dit is een manier van Trump om zijn dreiging kracht bij te zetten”, zegt conflictonderzoeker Erwin van Veen (Clingendael). Hij vraagt zich af of Washington daad bij woord zal voegen, gezien Trumps afkeer van langslepende oorlogen en zijn focus op China. “Maar hier kan toch elk moment de vlam in de pan slaan.”
Hij wijst erop dat Israël volgens Amerikaanse inlichtingendiensten van plan is binnen enkele maanden het Iraanse atoomprogramma aan te vallen. “Nu Hamas en Hezbollah ernstig zijn verzwakt zullen de Israëliërs geen belemmering meer voelen. Alleen hebben ze zelf niet de militaire capaciteit om de ondergrondse Iraanse faciliteiten te raken.”
De VS heeft die middelen wel en heeft ze in paraatheid gesteld. Zes van de in totaal negentien B-2’s die Amerika heeft, zijn opgesteld bij de militaire basis op het eiland Diego Garcia. Daarnaast is een extra vliegdekschip van de VS onderweg naar het Midden-Oosten.
De Houthi’s in Jemen zijn inmiddels de sterkste overgebleven bondgenoot van Iran. Net als zijn voorganger Biden laat Trump de rebellengroep bombarderen, waarbij een enkele keer ook B-2’s zijn ingezet. Desondanks zullen de Houthi’s niet verslagen worden door luchtaanvallen alleen, zeiden experts al eerder tegen de NOS.
Hetzelfde geldt mogelijk ook voor eventuele luchtaanvallen op de nucleaire centrifuges van Iran. “Je kunt kennis over het verrijken van uranium niet platbombarderen”, zegt Van Veen. Bovendien zijn er berichten dat Iran atoomcomplexen heeft op ruim 150 meter diep: daar kan zelfs de GBU-57 niet bij.
Iran zal zulke bombardementen ook beantwoorden. Het land beschikt over een omvangrijk raketarsenaal, waarmee het vorig jaar twee keer Israël heeft bestookt in reactie op Israëlische aanvallen. “Bij een luchtaanval op het Iraanse atoomprogramma is een groot risico op een langslepend conflict in het Midden-Oosten”, waarschuwt Van Veen.
Zowel in Washington als in Teheran lopen de meningen uiteen over een oplossing voor de impasse. Aan beide kanten zijn haviken die pleiten voor escalatie en meer gematigde stemmen die aansturen op diplomatie. Van Veen: “Het probleem voor Iran is dat er alleen maar onaantrekkelijke opties op tafel liggen. Het komt ruwweg neer op concessies doen of de boel traineren met het risico op een militaire aanval.”