İran’da protestocular sokaklara Trump’ın ismini vermeye başladı

İran’da yönetim karşıtı protestolar devam ediyor. Şimdiye kadar 36 kişi hayatını kaybederken, bin 200’den fazla kişi de yaralandı. Protestocular bazı sokaklara ABD Başkanı Donald Trump’ın ismini vermeye başladı.

31 EYALETİN 27’SİNE YAYILDI

İran’da ülke geneline yayılan protesto gösterileri devam ediyor. 

Amerikan merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Ajansı verilerine göre, 36 kişi hayatını kaybetti. Bin 200’den fazla kişi ise yaralandı. 

İran Devrim Muhafızları’na yakınlığıyla bilinen Fars Haber Ajansı, 250 polis ve 45 Devrim Muhafızı üyesinin yaralandığını duyurdu.

28 Aralık’ta başlayan yönetim karşıtı protestolar, 31 eyaletin 27’sine yayıldı.

“DONALD TRUMP SOKAĞI”

Ülkenin büyük bir kesmine yayılan eylemler özellikle sosyal medyada büyük yankı buluyor. Sosyal medya platformu X’te yer alan videolarda bazı göstericilerin sokak tabelalarının üzerine yeni bir isim yapıştırdıkları görülüyor. Bu yeni sokak ismi “Donald Trump sokak”.

TAHRAN YÖNETİMİNDEN ÇELİŞKİLİ EKONOMİ ADIMLARI

Tahran yönetimi ekonomik kriz kaynaklı protestoları durdurmak için halka aylık 7 dolar ödeme yapmayı önerdi.

Hükümet sözcüsü Fatameh Mohajerani, hane halkının alım gücünü korumayı ve enflasyonu düşürmeyi hedeflediklerini belirtti. Fakat asgari düzeyde geçim için gerekli olan 200 dolardan sonra 7 doların çok fazla etki yapmayacağı yorumları yapılıyor.

Yardım kararına rağmen, İran Merkez Bankası’ndan protestoları alevlendirebilecek bir adım geldi. İranlı ithalatçı ve üreticilere sübvansiyonlu verilen döviz kurunda sübvansiyon oranının aşağı çekilmesi kararı verildi. Bu durumun ürün fiyatlarına hemen yansıması beklenirken, ekonomik nedenlerle patlak veren olayları daha da büyütebileceği belirtiliyor.

1979 İran İslam Devrimi öncesinde 70 İran Riyali 1 Dolar ederken daha sonra riyalin değeri giderek düşmüştü. 2015’teki nükleer anlaşma döneminde 32 bin riyal 1 Dolar ederken, olayların büyümesi ve hükümetin ekonomik kararlarıyla 1 Dolar’ın İran Riyali olarak karşılığı 1 milyon 460 bin olarak belirtiliyor. Riyal’in değer kaybı kurdaki sübvansiyonun azaltılmasıyla daha da hızlanabilir.

HASTANE BASKINLARI İDDİALARI

Protestoların bir başka adresi de İran’ın batısındaki İlam kenti oldu. Güvenlik güçlerinin İmam Humeyni Hastanesi’ni bastığı ve hastaneye sığınana ya da tedavi olan göstericilere hastanede müdahale edildiği belirtildi. 

Uluslararası Af Örgütü, İran Devrim Muhafızları’nın ve polis özel kuvvetlerinin hastanede göz yaşartıcı gaz kullandığı, kapıları kırdığı ve hastane çalışanları dahil içerdekilere şiddet uyguladığını öne sürdü.

ABD Dışişleri Bakanlığı’nın sosyal medya platformu X’teki Farsça hesabında Tahran’da da hastane baskını olduğuna dair mesaj paylaşıldı. Bakanlık, İlam ve Tahran’daki hastane baskınlarını “insanlığa karşı işlenmiş suç” olarak nitelendirdi. “İran İslam Cumhuriyeti’nin vahşetini ve temel insan onuruna olan saygısızlığını göstermektedir” ifadeleri kullanıldı.

“İRAN’I YENİDEN HARİKA YAP”

Türkiye’de de adı sıkça duyulan ABD’li Senatör Lindsay Graham da sosyal medya platformu X’te ABD Başkanı Donald Trump’la bir fotoğraf paylaştı. Fotoğrafta Trump’ın imzaladığı ve “İran’ı yeniden harika yap” sloganı yazan bir şapkanın görülmesi, ABD’nin İran hamlesi ne olacak sorularını da beraberinde getirdi. 

CENAZE TÖRENİ SONRASI YENİ OLAYLAR

İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansına göre, Melikşahi’de cumartesi günkü protestolar sırasında hayatını kaybeden 2 kişi için İmam Hüseyin Mezarlığı’nda cenaze töreni düzenlendi.

Törenin ardından yaklaşık 100 kişilik protestocu grup 3 bankayı ateşe verdi.

Olayların büyümesi üzerine güvenlik güçleri protestoculara müdahalede bulundu. Müdahale sırasında iki polis yaralanırken bir kişi de hayatını kaybetti.

PEHLEVİ: İRAN DEMOKRATİK GEÇİŞE HAZIR

İran’ın devrik lideri Şah Rıza Pehlevi’nin ABD’de sürgündeki oğlu Rıza Pehlevi de ülkede süren protestolara dair açıklamalarda bulundu. Protestoların başlamasıyla ABD’nin ünlü medya kuruluşlarında görüş bildirmeyi artıran Rıza Pehlevi, Washington Post’a yazdığı makalesinde Tahran rejiminin meşruiyetini kaybettiğini ve rejimin çatırdadığını söyledi. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran halkına destek verdiğini ifade eden Pehlevi, bir televizyon programında da “İran halkının kendisini tiran rejiminden kurtarma vakti geldi” dedi.

Rıza Pehlevi geçtiğimiz yıllarda da çeşitli kez İran halkına ayaklanma çağrılarında bulunmuştu. 

NETANYAHU’DAN İRAN’A MESAJ

İsrail medyasına göre Başbakan Benyamin Netanyahu Moskova üzerinden Tahran’a mesaj gönderdi.

Rus lider Vladimir Putin’i arayan Netanyahu, İsrail’in savaşa devam etmek istemediğini iletti. Putin, Ekim ayında Rus TASS haber ajansındaki röportajında İsrail yönetiminden İran’la gerilimin tırmanmaması yönünde sinyaller aldıklarını aktarmıştı.

Netanyahu ise İran’ı bir kez daha uyardı. “Eğer saldırıya uğrarsak, sonuçları ağır olur” mesajını verdi. İsrailli Başbakan, İran’ın balistik füze ve nükleer silah programını yeniden başlatmasına izin vermeyeceklerini aktardı.

Netanyahu İran genelindeki protestolara ilişkin de “İran halkının kaderini kendi ellerine alacağı belirleyici bir anda bulunuyor olabiliriz.” dedi.