“Sürgündeki prens” Rıza Pehlevi kim?

İran’da rejim karşıtı gösteriler sürerken ABD’de yaşamını sürdüren devrik İran Şahı’nın oğlu Rıza Pehlevi, açıklamalarıyla yeniden gündeme gelmeye başladı. Peki 49 senedir ülkesine adım atamayan Pehlevi kim?

İran’da rejim karşıtı gösteriler tüm ülkeye yayılırken protestoculara hem destek veren hem de bazı göstericilerden destek gören bir isim büyük tartışmaları da beraberinde getiriyor: Rıza Pehlevi. İran Şahı babasının 1979’da devrilmesiyle sürgüne giden Rıza Pehlevi, özellikle son İran protestoları sırasında öne çıkan isimlerden biri oldu. Peki “sürgündeki prens” tam olarak kim? 

1960 yılında doğan Rıza Pehlevi, 1967 yılında babası Muhammed Rıza Pehlevi’nin taç giymesiyle veliaht prens ilan edilmişti. Rıza Pehlevi 1977’de pilotluk eğitimi için ABD’ye gittiğinde kaynayan kazan olan İran’da 1979’da her şey değişecekti. O tarihten sonra ülkesine dönemeyen Pehlevi eğitimine önce Kahire’de ardından da ABD’de sürdürdü.

VELİAHTLIKTAN SÜRGÜNE

Babası Muhammed Rıza’nın İran İslam Devrimi’yle yönetimi kaybetmesiyle sürgün hayatı başlayan “Prens Rıza”, babasının 1980’de ölümüyle kendini yeni İran Şahı olarak ilan etti. Ancak resmi olarak tanınmayan bu unvanla beraber Pehlevi yaşamına bir süre Kahire’de devam etti.

Sürgünde siyasi faaliyetlerini sürdüren Rıza Pehlevi, Tahran’a karşı tavrını sürdürerek 1986’da sürgünde bir hükümet kurduğunu da açıklamıştı.

ADINDAN YENİDEN SÖZ ETTİRMEYE BAŞLADI

ABD’de yaşamını sürdüren Rıza Pehlevi, İran’da çıkan protestolar hakkında konuşarak adından yeniden söz ettirmeye başlamıştı. 2009’daki yeşil protestolar, 2022’deki Mahsa Amini’nin ölümünün ardından patlak veren olayların ardından Pehlevi değişim çağrısında bulunmuştu. İranlıların da değişim talebini olumlu karşıladığını söyleyen Pehlevi, “rejimin baskısını bitirme” çağrısı yapmıştı.

DİASPORADA DESTEK

2025’in son günlerinde patlak veren olayların büyümesiyle Pehlevi adı yeniden gündeme geldi. Özellikle İran diasporasının destek mitinglerinde açılan Rıza Pehlevi posterleri ve şahlık dönemi İran bayrakları dikkat çekerken, Pehlevi de “İslami Cumhuriyet’i ve onun yıpranmış, kırılgan baskı aygıtlarını dizleri üzerine çökerteceğiz” diye konuşmuştu.

PEKİ PEHLEVİ’NİN İRAN’DA DESTEĞİ VAR MI?

Rıza Pehlevi her fırsatta öne çıkmaya çalışmasına ve diasporada destek bulmasına rağmen 49 yıldır adım atmadığı ülkesi İran’da ne kadar bir desteğe sahip olduğu bilinemiyor.

ABD’li medya kuruluşlarına verdiği söyleşilerde “Barışa ulaşmanın tek yolu seküler ve demokratik bir İran” diyen Pehlevi, ülkenin geçiş dönemine liderlik edebileceğini belirtmişti.

Pehlevi’nin 2023 yılında İsrail’i ziyaret edişi ve 2025 Haziran ayındaki İsrail-ABD’nin İran’a karşı hava saldırılarına destek vermesi eleştiriliyordu.

Son protestolarla birlikte, ABD Başkanı Donald Trump, güvenlik güçlerinin İranlı göstericilere ateş açması durumunda İranlıları destekleyeceğini söylemiş, daha sonra da Pehlevi ile görüşmenin “uygun olup olmadığından emin olmadığını” belirtmişti.