Çin ordusunun en kıdemli generali nükleer sırları ABD’ye vermekle suçlandı

Çin’de ordu içindeki yolsuzluk ve sadakatsizliği temizlemeye yönelik yıllardır sürdürülen soruşturmalar ülkenin en kıdemli generali Zhang Yousia’ya uzandı. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in çocukluk arkadaşı olduğu için “dokunulmaz” olarak görülen 75 yaşındaki Orgeneral Yousia, nükleer sırları ABD’ye vermekle suçlandı.

Çin’de Vietnam savaşında görev yapmış olan ülkenin en kıdemli generali, orduyu yöneten Merkezi Askeri Komisyon’un Başkan Yardımcısı Orgeneral Zhang Youşia hakkında soruşturma başlatıldı.

Wall Street Journal gazetesinin, “suçlamalarla ilgili, üst rütbeli komutanlara yönelik bilgilendirme toplantısına katılan kişilere” dayandırdığı habere göre Zhang’ın, Çin’in nükleer programıyla ilgili teknik bilgileri ABD’ye aktardığı ve bu suretle ulusal güvenlik açığına yol açtığı öne sürüldü. İddiaya ilişkin bulguların, Çin’in askeri ve sivil nükleer programlarının yürütülmesinden sorumlu Çin Ulusal Nükleer Şirketinin (CNNC) eski Genel Müdürü Gu Cün hakkında başlatılan soruşturmadan elde edildiği aktarıldı.

Çin Komünist Partisi (ÇKP) Merkezi Disiplin İnceleme Komisyonu ve Çin Ulusal Denetleme Komisyonu, 19 Ocak’ta sivil bir yönetici olan Gu hakkında soruşturma başlatıldığını duyurmuştu.

BAKAN ATAMASANDA RÜŞVET İDDİASI

Orgeneral Zhang’ın, uzun yıllardır başında bulunduğu MAK’ın askeri donatım ve modernizasyondan sorumlu Donanım Geliştirme Dairesi’ndeki terfi ve görevlendirmeler için rüşvet aldığı iddia edildi. Zhang’ın eski Savunma Bakanı Li Şangfu’nun göreve atanmasını da büyük miktarda rüşvet karşılığında sağladığı iddialar arasında.

Eski Savunma Bakanı Li, 2023 yılında bir süre gözlerden kaybolduktan sonra görevden alınmış ve ertesi yıl hakkında yolsuz soruşturması başlatılmıştı.

Ordu içinde nüfuz ağları kurmak ve siyasi hizipler oluşturmakla suçlanan Zhang ile birlikte soruşturulan Genelkurmay Başkanı Liu Cınli’in de benzer iddialarla karşı karşıya olduğu, soruşturma kapsamında her iki generale yakın bazı subayların da telefonlarına el konulduğu ileri sürüldü.

Şİ’NİN ÇOCUKLUK ARKADAŞI

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile geçmişe dayalı aile dostluğu bulunan Zhang, ordu içinde ona en yakın isimlerden biri olarak biliniyor.

Şi ve Zhang’ın Şaanşi eyaleti yerlisi olan babaları, iç savaşta Mao Zedong önderliğindeki Komünist milislerin önemli figürleri arasındaydı. Zhang’ın babası Zhang Congşün, Çin Halk Kurtuluş Ordusu’nun (ÇHKO) Kuzeybatı Saha Ordusu komutanıyken Şi’nin babası Şi Congşün ise bu ordunun siyasi komiseriydi. Şi ve Zhang çocukluk yıllarından beri yakın arkadaş.

2011 yılında orgeneralliğe terfi eden 75 yaşındaki Zhang, 2012’de Şi’nin Çin Komünist Partisi (ÇKP) Genel Sekreteri seçilmesinin ardından o zamanki adıyla Genel Silahlanma Dairesi olan ordu donatım biriminin başına getirilmişti. Orgeneral Zhang, Devlet Başkanı Şi’nin iktidarında ordunun reformu ve modernizasyonu için başlattığı hamlelerin yürütülmesinde kilit rol oynamıştı.

Çin-Vietnam Savaşı’nda görev yapan ve Çin ordusunda fiili muharebe tecrübesine sahip az sayıdaki generalden olan Zhang, ÇHKO’nun en üst yönetim organı olan 7 kişilik Merkezi Askeri Komisyon’un 2 başkan yardımcısından biriydi. Orgeneral Zhang, ÇKP’nin en üst yönetim organı olan 24 kişilik Siyasi Büro’nun da üyesiydi.

YOLSUZLUK SORUŞTURMALARI

Çin’de son yıllarda silahlı kuvvetleri hedef alan yolsuzluk soruşturmalarında çok sayıda üst düzey asker görevden alınmış, partiden ihraç edilmiş veya meclis üyeliklerinden çıkarılmıştı. 2023’te stratejik caydırıcılık bakımından kritik nükleer silahlar ve uzun menzilli füzelerden sorumlu Roket Kuvvetleri’ni ve ardından 2024’te askeri donatım ve modernizasyondan sorumlu Donanım Geliştirme Dairesini hedef alan soruşturmalar açılmıştı.

Daha önce bu birimlerin komutanlıklarını yapan halef ve selef iki Savunma Bakanı Orgeneral Vey Fınghı ve Orgeneral Li Şangfu ordudan ve partilerinden ihraç edilirken, rüşvet ile görevi kötüye kullanma suçlamalarıyla yargılanmıştı. Merkezi Askeri Komisyonu Başkan Yardımcısı, Çin’in en kıdemli ikinci askeri konumundaki Orgeneral Hı Veydong ile Siyasi Çalışma Dairesi Direktörü Oramiral Miao Hua da soruşturmalar nedeniyle ordudan ve partiden ihraç edilmişti.