Raphael tablosundaki sır: Yapay zeka “yabancı eli” ortaya çıkardı

Yapay zeka destekli yeni bir analiz, Raphael’e atfedilen Madonna della Rosa tablosundaki bir yüzün büyük olasılıkla ustaya ait olmadığını gösterdi.

Yapay zeka, insan gözünden kaçan ayrıntıları tespit edebilecek şekilde eğitilebiliyor. Yeni geliştirilen bir yöntem, Rönesans ustası Raphael’e atfedilen bir tabloda dikkat çekici bir ayrıntıyı ortaya koydu. Science Alert dergisinde yer alan habere göre, eserdeki bir yüz, büyük olasılıkla Raphael’in fırçasından çıkmadı.

Söz konusu yüz, Madonna della Rosa adlı tabloda sol üst köşede yer alan Aziz Yusuf’a ait. Eserin tamamının Raphael tarafından yapılıp yapılmadığı, sanat tarihçileri arasında uzun süredir tartışma konusu.

KÖKENİ BELİRSİZ BİR TABLO

Madonna della Rosa’nın 1667’de İspanya’daki bir manastırda asılı olduğuna dair kayıtlar bulunuyor. Tablo, 1857’de İspanya Ulusal Sanat Müzesi koleksiyonuna girene kadar burada kaldı. Ancak 1667 öncesine ait geçmişi hala bilinmiyor.

İspanya’da bulunduğu süre boyunca tablo bütünüyle Raphael’e atfedildi. Buna karşın bazı uzmanlar, Aziz Yusuf figüründeki renk paleti ve işçiliğin, diğer figürlerden belirgin biçimde ayrıldığını ve Raphael’in atölyesinden başka sanatçıların devreye girmiş olabileceğini savundu.

“ATÖLYE KATKISI” İHTİMALİ

Bradford Üniversitesi’nden kimyager Howell Edwards, tablonun özellikle Raphael’in öğrencisi Giulio Romano ve muhtemelen Gianfrancesco Penni ile ilişkilendirildiğini belirtmişti. Edwards, “İspanya’da eserin özgün atfı hiç sorgulanmadı” demişti.

YAPAY ZEKA DEVREYE GİRDİ

Tartışmaya yeni bir boyut kazandıran çalışma, İngiltere ve ABD’den araştırmacıların geliştirdiği yapay zekA tabanlı bir analiz yöntemiyle yapıldı. 

University of Bradford’dan matematikçi ve bilgisayar bilimci Hassan Ugail’in liderliğindeki ekip, doğruluğu kesinleşmiş Raphael tablolarını kullanarak algoritmayı eğitti.

“Derin özellik analizi sayesinde bilgisayara Raphael’in tarzını; fırça darbelerinden renk paletine, gölgelendirmeden kompozisyona kadar çok ayrıntılı biçimde tanımayı öğrettik.” diyen Ugail, çalışmanın temelini anlattı.

SONUÇ: AZİZ YUSUF’U FARKLI BİRİ ÇİZMİŞ

Yöntemin, Raphael tablolarını ayırt etmede daha önce yüzde 98 doğruluk sağladığı belirtiliyor. Bu çalışmada ise tablo yalnızca bütün olarak değil, tek tek yüzler üzerinden de incelendi.

Analize göre Madonna, Çocuk İsa ve Aziz Yahya figürleri Raphael’e ait görünürken, Aziz Yusuf’un yüzü bu sınıflandırmaya girmedi. Daha önceki tartışmalarda da bu yüzün diğerlerine kıyasla daha “zayıf” işlendiği dile getirilmişti.

Ugail, “Tablonun tamamını test ettiğimizde sonuçlar kesin değildi. Ancak parçaları ayrı ayrı incelediğimizde, Yusuf’un yüzünün büyük olasılıkla Raphael’e ait olmadığı ortaya çıktı.” dedi.

MODERN TEKNOLOJİNİN SANAT TARİHİNDEKİ ROLÜ

Çalışma, klasik sanat eserlerinin sırlarını çözmede modern teknolojinin oynadığı role yeni bir örnek olarak gösteriliyor.

1518-1520 yılları arasında tuval üzerine yapıldığı düşünülen Madonna della Rosa’da, Raphael’in tüm figürleri kendisinin çizmemiş olabileceğine dair şüpheler aslında 19. yüzyıl ortalarından bu yana dile getiriliyordu. Yapay zeka destekli bu analiz, söz konusu şüpheleri büyük ölçüde güçlendirmiş durumda.

Buna rağmen araştırma ekibi, yapay zekanın sanat uzmanlarının yerini almayacağını özellikle vurguluyor.