ABD ve İsrail’in saldırılarıyla başlayan İran Savaşı’nın etkileri bölgedeki hastaları da etkiliyor. Körfez’de hava yollarının sekteye uğraması, kanser başta olmak üzere birçok hastalığın ilaçlarının tedarikinde sıkıntılar yaşatıyor.
KANSER İLAÇLARININ STOKLARI 4-6 HAFTA İÇİNDE BİTEBİLİR
28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve İran’ın bölge genelindeki misillemeleriyle Ortadoğu’yu saran savaş, Körfez bölgesine giden önemli ilaç akışını da sekteye uğratıyor. Bölgeye gelen kritik ilaç akışı ve kanser tedavisi gibi soğuk zincir gerektiren sevkiyatların tehlikede olduğu belirtildi.
İran’ın misillemesi sonucu Dubai, Doha ve Abu Dabi gibi stratejik hava kargo merkezlerinin kapanması ve Hürmüz Boğazı’nın geçişe kapatılması, ilaçtan gıdaya kadar pek çok ürünün hareketini felce uğrattı. Sektör yöneticileri ve uzmanlar, özellikle kısa raf ömürlü ve hassas saklama koşullarına sahip kanser ilaçlarının tedarikinde yaşanacak gecikmelerin, hastanelerde dört ila altı hafta içinde stokların tükenmesine yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
İLAÇLARIN TESLİMİ İÇİN ALTERNATİF ROTALAR KULLANILIYOR
Küresel hava kargo taşımacılığının beşte birinden fazlasının bölgedeki çatışmalardan etkilendiği belirtilirken, ilaç şirketleri Dubai ve Doha gibi devre dışı kalan merkezler yerine alternatif rotalar oluşturmaya çalışıyor.
Avrupa ile Asya arasındaki sevkiyatların bir kısmı Çin veya Singapur üzerinden yönlendirilirken, bölgeye ulaşım için Suudi Arabistan’ın Cidde ve Riyad havalimanlarından kara yoluyla taşıma yapılması, İstanbul ve Umman’ın alternatif olarak kullanılması planlanıyor.
Deniz yolu taşımacılığı ise hem uzun sefer süreleri hem de Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlamalar nedeniyle, katı soğuk zincir kurallarına tabi olan hayat kurtarıcı ilaçlar için pratik bir çözüm sunmuyor.
SOĞUK HAVA ZİNCİRİ BOZULMA RİSKİYLE KARŞI KARŞIYA
Kanser ilaçları ve laboratuvarda tek bir bağışıklık hücresinden klonlanarak üretilen ve vücuttaki spesifik kanser hücreleri veya virüsler gibi belirli antijenleri hedef alan ilaçlar gibi yüksek maliyetli ve hassas ürünlerde teslimat gecikmelerinin, hastaların tedavi süreçlerinin bozulmasına veya hastalıklarının kötüleşmesine neden olabileceği ifade ediliyor.
Lojistik firmaları, sürekli değişen hava sahası kısıtlamaları nedeniyle 24 saat boyunca yeniden rota belirleme operasyonları yürütürken, artan yakıt maliyetleri, uzayan transit süreleri ve ilaçları soğuk tutmak için kullanılan kuru buz gereksinimi taşıma ücretlerini yukarı çekiyor.
Yetkililer, sıcaklık kontrollü “soğuk zincir koridorlarının” bir gecede sıfırdan kurulamayacağını ve uygun depolama imkanları sağlanamazsa kritik sevkiyatların aktarma noktalarında risk altında kalacağını vurguluyor.
İLACIN AMBALAJ TEDARİKİ DE PROBLEM YARATIYOR
Tedarik zincirindeki aksaklıkların sadece ilaçlarla sınırlı kalmadığı, serum torbası plastikleri ve ilaç şişesi tıpaları gibi ambalaj ürünlerinde de kıtlık riskinin bulunduğu belirtiliyor.
Moody’s ve diğer sektör analizlerine göre, bazen ilacın kendisinden ziyade dozajın çıkarıldığı şişe tıpası gibi küçük parçaların eksikliği tüm dağıtım sürecini durdurabiliyor. Sektör temsilcileri şu an için stok yönetimi ve önceliklendirme ile krizin kontrol altında tutulduğunu ifade etse de çatışmaların uzaması durumunda hem Körfez hem de Asya pazarlarında hayati öneme sahip tıbbi malzemelerin kritik seviyelere düşebileceği öngörülüyor.