Savaşın 27’nci gününde Washington’dan müzakere açıklamaları gelmeye devam ederken, görüşme iddiasını yalanlayan İran savaşın sonlanması için 5 maddelik şartlarını açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump “İran anlaşma yapmak istiyor” iddiasını yinelerken Beyaz Saray’dan “İran yenildiğini kabul etmezse, Trump cehennemi yaşatmaya hazır.” tehdidi geldi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise “ABD ile görüşmeye yapma niyetinde değiliz.” dedi.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’ı vurmasıyla başlayan savaş, karşılıklı saldırılarla 27’nci gününe girdi.
İran yönetimi, ABD’nin saldırıları sonlandırmak için Pakistan aracılığıyla ilettiği 15 maddelik planı reddederken, Washington ve Tahran arasındaki “anlaşma” restleşmeleri de sürüyor.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, İran’ın yenilgiyi kabul etmesi gerektiğini iddia etti. “Başkan’ın (Donald Trump) tercihi her zaman barıştır. Ancak İran, askeri açıdan mağlup oldukları gerçeğini kabul etmezse, Başkan Trump onların şimdiye kadar hiç olmadığı kadar sert şekilde vurulduklarından emin olacaktır.” dedi.
ABD’nin bir yandan müzakerelere devam ederken diğer yandan askeri seçeneklerini hazır tutmaya devam ettiğini söyleyen Leavitt, Amerikan askerlerinin İran’a ayak basıp basmayacağı konusunda net bir ifade kullanmaktan kaçındı. Bu konuda kararın Trump’a ait olduğunu söylemekle yetindi. Trump’ın İran’a yönelik açıklamalarının “blöf” olmadığını kaydeden ABD’li Sözcü, Trump’ın İran’a “cehennemi yaşatmaya hazır olduğu” tehdidini savurdu.
Beyaz Saray’dan yapılan açıklama da İran’ın aksi iddialarına rağmen görüşmelerin sürdüğü belirtildi. İran operasyonu sona erdiğinde benzin fiyatlarının da düşeceği savunuldu.
TRUMP: ANLAŞMAK İÇİN ÇOK İSTEKLİLER AMA SÖYLEMEKTEN KORKUYORLAR
Washington’da düzenlenen bağış toplama etkinliğinde konuşan Donald Trump ise İran’a yönelik: “Müzakere ediyorlar ve anlaşma yapmak için çok istekliler. Ama bunu söylemekten korkuyorlar. Zira halk tarafından öldürülebileceklerini düşünüyorlar. Aynı zamanda bizim tarafımızdan öldürülmekten de korkuyorlar.” dedi.
Trump şöyle devam etti: “İran’ın başında olmayı istemem. Söyledikleri bazı şeyleri dinleyeceğiz. “Anlaşmayı istemiyoruz” diyorlar. “Sizi bir sonraki dini lider yapalım.” diyorlar. Hayır teşekkürler ben istemiyorum.
Kanseri çekip çıkarmak zorundaydık. Kanser nükleer silaha sahip bir İran’dı. Ve onu ortadan kaldırdık. Şimdi tamamen bitireceğiz.”
TAHRAN REDDETTİ
Tahran’ın ABD’nin sunduğu ateşkes önerisine ilk yanıtı ise olumsuz oldu ve kendi şartlarını sundu. İran Press TV’nin İranlı kaynağa dayandırdığı haberinde Tahran’ın ABD’nin sunduğu ateşkes önerisini değerlendirdiği ve aşırı bulduğu ifade edildi.
Reuters da İranlı üst yetkilere dayandırarak Tahran’ın ABD’nin teklifine ilk yanıtın olumsuz olduğunu ve ancak teklifin hala incelendiğini belirtti.
İRAN’DAN 5 MADDE
İran Press TV, İranlı yetkililere dayandırdığı haberinde Tahran’ın ABD’ye şartlarını sıraladı.
– İran savaşın sona ermesi için ABD ve İsrail’in saldırı ve suikast düzenlememesini istiyor.
– Tahran, Haziran ayındaki 12 günlük savaş dahil, benzer olayların yaşanmaması için somut güvenceler talep ediyor.
– İran’ın şartları arasında ABD ve İsrail’in kendilerine savaş tazminatı ödemesi var.
– İran yalnızca kendi sınırlarına değil, direniş eksenindeki gruplara yönelik de saldırıların sona ermesini istiyor.
– Son olarak Hürmüz Boğazı’nda İran’ın egemenlik hakkının kabul görülmesi, Tahran’ın şartları arasında yer alıyor.
İSRAİL MEDYASI: TRUMP CUMARTESİ ATEŞKES İLAN EDEBİLİR
İsrail’de yayın yapan Kanal 12 televizyonu ise ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile anlaşmaya varılmasa bile 28 Mart Cumartesi ateşkes ilan edebileceğini öne sürdü.
Haberde, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun evinde yapılan toplantıda, ABD “el frenini çekmeden önce” İsrail’in gerçekleştirmesi gereken hedeflerin öncelik sırasının belirlendiği iddia edildi. Haberde, “böyle bir fren gelirse” İsrail’in hedeflerine ulaşmak için harekete geçeceği, ateşkes olmaz da saldırılar sürerse söz konusu hedeflerin sırasıyla zaman içinde gerçekleştirileceği ve yeni hedeflerin belirleneceği ileri sürüldü.
Habere göre, İsrailli kaynaklar İran ile ABD arasında ayrıntılı bir anlaşma sağlanma ihtimalini düşük görürken, buna karşın muhtemel bir “çerçeve anlaşmaya” hazırlıklı olmak gerektiği düşüncesi taşıyor.
ARAKÇİ: GÖRÜŞME NİYETİNDE DEĞİLİZ
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, üst düzey yetkililerin sunulan teklifleri incelediğini söyleyerek, “ABD ile görüşmeye yapma niyetinde değiliz. ABD’nin bölge ülkelerde üsleri var, yine de korumada başarısız oldular” dedi.
İran devlet televizyonuna gündeme ilişkin açıklamalar yapan Arakçi, ABD’nin İsrail çıkarları için bölge ülkelerini feda ettiğini söyleyerek, “Şu anki siyasetimiz ülkeyi savunmaya devam etmektir ve ABD ile müzakere yok.” ifadesini kullandı.
Arakçi, ateşkesin savaşı tekrarlayan bir kısır döngü olduğunu belirterek, “Bazı ülkelerin dışişleri bakanları ve liderleri telefonla ateşkes için öneride bulundular, tavrımızı bu görüşmelerde de ilettik. Biz ateşkes istemiyoruz savaşın sona ermesini istiyoruz.” diye konuştu.
Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerle ilgili de konuşan Erakçi, şunları söyledi: “Silahlı Kuvvetlerin Hürmüz Boğazı’na girmesi halinde gerilimin artacağı hususunda tüm ülkeleri uyardık. Hürmüz Boğazı bizim kara sularımızda bulunuyor ve bizim hakimiyetimizde. Ayrıca bize göre kapalı değil, sadece düşmana ve onlarla bağlantılı olanlara kapalı. Şu an gemiler boğazdan geçemiyor çünkü sigortaları, savaş koşullarını karşılamıyor. Bazı ülkeler bizimle irtibata geçip boğazdan geçiş talep ettiler ve biz de bazılarını kabul ettik. Şu an Çin, Rusya, Irak, Pakistan, Hindistan ve Bangladeş gemileri geçebiliyor. Bu savaş sonrası da devam edecek.”
İRAN MECLİS BAŞKANI: ABD İŞGALE HAZIRLANIYOR
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ise ellerindeki istihbarata göre ABD’nin bir İran adasını işgale hazırlandığını açıkladı. Galibaf, sosyal medya hesabından Farsça ve Arapça olarak paylaştığı mesajında, ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarıyla başlayan savaşa ilişkin açıklamada bulundu.
“Düşmanın tüm faaliyetlerini gözetliyoruz. İran düşmanları bir bölge ülkesi ile İran adalarından birini işgale hazırlanıyor.” iddiasında bulunan Galibaf, “Bu yönde bir adım atılırsa söz konusu ülkenin bütün altyapısı hiçbir sınır olmadan hedef alınacaktır” uyarısında bulundu.
DEVRİM MUHAFIZLARI: F-18 SAVAŞ UÇAĞI VURULDU
İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), ABD’ye ait bir F-18 savaş uçağını vurduklarını öne sürdü. Devrim Muhafızları Ordusu, ABD’ye ait olduğu iddia edilen bir F-18 savaş uçağının hava savunma sistemleri tarafından vurulma anına ait bir görüntü yayınladı.
İran Devlet Televizyonu ise uçağın Sistan ve Belucistan Eyaleti’ne bağlı Çabahar kenti semalarında vurulduğunu ve Hint Okyanusu’na düştüğünü öne sürdü.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’ın iddiasını yalanladı.
NYT: NETANYAHU SALDIRILARIN ŞİDDETLENDİRMESİNİ İSTEDİ
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, Washington ile Tahran yönetimleri arasında olası görüşmelerden çekinerek, İran’a yönelik saldırıların hızlandırılmasını istediği ileri sürüldü.
Konuyla ilgili bilgi sahibi dört kişinin New York Times’a (NYT) aktardığına göre, Netanyahu, dün orduya saldırılarını hızlandırma emri verdi ve 48 saatlik bir süre tanıdı.
Haberde, “ABD ile İran arasında görüşme potansiyelinin artmasıyla birlikte İsrail ordusu, savaşın yakında sona erebileceği endişesiyle olabildiğince çok önemli hedefi vuruyor.” ifadeleri yer aldı.
İki yetkili, Netanyahu’nun önümüzdeki 48 saat içinde “İran silah sanayisinin mümkün olduğunca büyük bir kısmının imha edilmesi için her türlü çabanın gösterilmesi” emrini verdiğini iddia etti.
TRUMP, 14-15 MAYIS’TA ÇİN’E GİDECEK
Beyaz Saray, 14-15 Mayıs tarihlerinde Trump’ın Çin’i ziyaret edeceğini açıkladı. Çin lideri Şi ise sonraki bir tarihte ABD’yi ziyaret edecek.
AXİOS: TRUMP, NETANYAHU’NUN TEKLİFİNİ REDDETTİ
ABD Başkanı Trump’ın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun “İranlıları rejime karşı sokağa çağırma” önerisini geri çevirdiği iddia edildi.
Axios haber portalının haberine göre, iki ABD’li yetkili ve ismi açıklanmayan bir İsrailli kaynak, iki lider arasındaki görüşmenin ayrıntılarını paylaştı. Kaynaklara göre, Netanyahu, Trump’a İran rejiminin büyük bir kaos içinde olduğunu ve istikrarsızlaştırmak için bir fırsat penceresi açıldığını ileri sürdü.
Netanyahu’nun iki liderin eş zamanlı olarak İranlıları sokağa davet eden ortak bir açıklama yapmasını önerdiğini ileri süren kaynaklar, Trump’ın ise bu tür bir çağrının yalnızca katliamlara zemin hazırlayacağı endişesini dile getirerek teklifi reddettiğini ifade etti. Ayrıca, kaynaklara göre, Trump, görüşmede Netanyahu’ya “İnsanlara bilinçlensinler diye mi sokağa çıkın diyelim? Bunu neden yapalım ki?” dedi.
İRAN: HÜRMÜZ’DE DURUM ESKİSİNE DÖNMEYECEK
İran Silahlı Kuvvetlerinin savaşı yürüten birimi Hatemu’l Enbiya Merkez Karargahı, Hürmüz Boğazı’nın durumunun eskisine dönmeyeceğini, boğazlardan geçiş kurallarını yeniden belirlediklerini açıkladı.
Sözcü Zülfikari, artan petrol fiyatlarına dikkati çekerek fiyatların daha da yükselmesinin kendi ellerinde olduğunu öne sürdü. Zülfikari, sözlerine şöyle devam etti: “Hürmüz Boğazı’nın durumu eskisine dönmeyecek. Boğazlardan geçiş kurallarını yeniden belirledik ve bu kurallar oldukça açıktır. (ABD ve İsrail) bağlantılı hiçbir unsurun geçiş hakkı yoktur. Boğazdan kimin geçip geçmeyeceğine biz karar veririz.”
ABD’NİN 15 MADDELİK PLANININ DETAYLARI
ABD İran’dan anlaşma için mevcut nükleer kapasitelerin ortadan kaldırılmasını istiyor. Ayrıca Washington, İran’ın asla nükleer silah peşinde koşmayacağına dair bir taahhütü, uranyum zenginleştirilmesinin durdurulmasını, tüm zenginleştirilmiş malzemenin teslim edilmesini istiyor. Natanz, İsfahan ve Fordow nükleer santralleri devre dışı bırakılması ve imha edilmesi, Atom Enerjisi Kurumu’nun İran sınırları içindeki tüm bilgilere erişebilmesi de istenen maddeler arasında.
ABD’nin İran’dan ayrıca vekalet savaşlarından vazgeçmesini, bölgedeki vekil güçleri finanse etmeyi ve silahlandırmayı bırakmasını talep ettiği iddia edildi. Hürmüz Boğazı’nın açık kalması, serbest bir bölgesi olması ve bloke edilmemesi, füze için sayı-menzil sınırı konulması ve sadece savunma amaçlı kullanılması gerektiği ifade ediliyor.
İsrail’in güvenlik kaynakları, İranlıların tüm noktalar uzlaştırılmadan ateşi durdurmayı başardıkları için, böyle bir noktada İran’ın gerçekten üstünlük sağlayacağını öne sürüyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA 2 BİN GEMİ MAHSUR
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Başkanı Arsenio Dominguez, Orta Doğu’daki savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı’nda yaklaşık 2 bin gemi ve 20 bin denizcinin mahsur kaldığını ifade etti.
Dominguez, Hürmüz Boğazı’ndaki mevcut durumun küresel denizcilik sektörü açısından “ciddi bir meydan okuma” oluşturduğunu belirterek, “Gemiler orada ne kadar uzun süre kalırsa, mürettebat da strese ve yorgunluğa o kadar uzun süre maruz kalır. Üstelik gemilerin faaliyetini sürdürmesi için gereken ikmaller de azalır” dedi.
Sigorta şirketlerinin zararları ve maliyetleri karşılamayı reddettiğini belirten Dominguez, şirketlerin büyük çoğunluğunun ya sözleşmeleri feshettiğine ya da yüksek primler talep ettiğine dikkat çekti.
LAMERD HAVALİMANI VURULDU
Öte yandan gece saatlerinde İran’ın Basra Körfezi’ndeki Fars eyaletine bağlı Lamerd ilçesindeki havalimanı ABD-İsrail saldırılarında hedef alındı.
İranlı İşçiler Haber Ajansına göre, Lamerd Kaymakamı Ali Alizade konuya ilişkin açıklama yaptı. Alizade, “ABD-İsrail saldırılarında Uluslararası Lamerd Şuheda Havalimanı pistinin bir kısmı vuruldu.” bilgisini verdi. İranlı yetkili, olayda can kaybı yaşanmadığını kaydetti.
Ayrıca gece saatlerinde Fars eyaletinin merkez şehri Şiraz’da da art arda patlama seslerinin duyulduğu belirtildi.