Çin’in İran Savaşı’na dair tutumu neden daha sessiz? Şi Cinping’in buradaki stratejisi ne? İşte detaylar…
“ÇİN VE Şİ KRİZDEN FAYDA SAĞLIYOR”
ABD ve İsrail’in İran’a saldırısıyla başlayan savaş 1. ayını tamamlamak üzere. Uluslararası farklı tepkiler alan savaşta Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in sessizliğini koruması dikkat çekiyor. Güney Kore, Filipinler ve Japonya gibi ülkelerin enerji krizi ve petrol stokları nedeniyle acil durum önlemleri aldığı bir dönemde Çin lideri çatışmaya dair herhangi bir yorum yapmayarak Pekin’de işlerin “normal” seyretmesine izin veriyor. Uzmanlar bu sessizliğin nedenini Şi’nin ve Çin’in krizden sağladığı kısa vadeli avantajlar olarak görüyor.
“SESSSİZLİĞİN TEMELİNDE HAZIRLIKLAR VAR”
Şi’nin bu sakin tavrının ve sessizliğinin temelinde, Çin’in yenilenebilir enerjiye yaptığı büyük yatırımlar ve stratejik hazırlıkların yer aldığı ifade ediliyor. ABD fosil yakıtlara ağırlık verip petrol sondajlarını artırırken ve rüzgar santrallerini kapatırken, dünyanın ikinci büyük ekonomisi olan Çin’de yeni araç satışlarının yaklaşık yarısı elektrikli modellerden oluşuyor. Bu durumun akaryakıt pompa fiyatları üzerindeki baskıyı azaltırken, Çin’in yedekte tuttuğu kömür rezervleri enerji güvenliği konusunda Şi Cinping’in elini güçlendirdiği ve diğer liderlerin aksine panik yapmamasını sağladığı belirtiliyor.
“DÜŞMAN HATA YAPARKEN ASLA SÖZÜNÜ KESME”
Uluslararası ilişkiler uzmanları savaşın gidişatında kısa vadede Çin’in ve Şi Cinping’in jeopolitik kazanımlar elde edebileceğini belirtiyor. Çin’in uzun süredir “hegemonik” bularak eleştirdiği ABD yaptırımlarının Rus ve hatta İran petrolü üzerinden hafiflemeye başlaması, ABD Başkanı Trump’ın müttefiklere “Hürmüz’ü açalım” çağrısının yanıtsız kalmasının Şi’nin sessizliğini bozmadan “rakibinin yorulmasını izlediği” yorumlarına neden oluyor.
Mart ayının ilk üç haftasında Çin limanlarındaki konteyner hacminin yüzde 6 arttığı ve savaşın ticaret hacmine henüz zarar vermediği ifade ediliyor.Ancak uzun vadede yükselen petrol fiyatlarının Çin fabrikalarına zarar verme ihtimali ve Orta Doğu’daki Çin yatırımlarının zarar görme riskinin, Şi’nin sessiz stratejisini daha karmaşık bir boyuta taşıdığı belirtiliyor.
Çinli diplomatların telefon diplomasisine başlayarak İran’a “barış için her fırsatı değerlendirme” tavsiyesinde bulunduğu öne sürülürken Çin lideri Şi Cinping’in, ABD Başkanı Trump ile olan buluşmasının Mayıs’a ertelenmesiyle zaman kazandığı ve “düşman hata yaparken asla sözünü kesme” prensibiyle hareket ettiği ifade ediliyor.