ABD Başkanı Trump gözünü Hürmüz Boğazı’na dikti. Boğaza ABD donanması TSİ 17.00’dan itibaren abluka uygulamaya başlayacak.
Önce ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı CENTCOM, ardından da sabah saatlerinde ABD Başkanı Donald Trump Hürmüz’e uygulanacak deniz ablukasının saatini sosyal medya platformu Truth üzerinden paylaştı.
Trump, “ABD, 13 Nisan saat (TSİ) 17:00’da İran limanlarına giriş veya çıkış yapan gemileri abluka altına alacak.” diye yazdı. Pakistan’ın başkenti İslamabad’da gerçekleştirilen görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanması ve 2 haftalık kırılgan ateşkesin tehlikeye girmesinin ardından, ABD tüm İran limanlarına ve kıyı bölgelerine yönelik deniz ablukası başlatacak.
Hürmüz Boğazı’nda ABD ablukası başlamadan önce 2 tankerin boğazı geçerek Basra Körfezi’nden çıktığı görüldü. Tankerlerin petrol yüklü olduğu ifade edildi.
ABLUKA NASIL GERÇEKLEŞTİRİLECEK?
Basra Körfezi ve Umman Körfezi’ndeki tüm İran limanlarını kapsaması beklene ablukada Hürmüz Boğazı üzerinden İran dışındaki limanlara giden gemilerin geçişlerinin engellenmeyeceği belirtildi.
ABD donanması, İran dışındaki limanlara giden ya da o limanlardan gelen Hürmüz Boğazı’ndaki gemilerin engellenmeyeceğini duyurdu. Açıklamada, abluka başlamadan önce ticari gemilere resmi bir bildirim yoluyla ek bilgi verileceği belirtildi.
ABD Başkanı Donald Trump, uluslararası sularda İran’a geçiş ücreti ödeyen her geminin durdurulacağını ve Hürmüz Boğazı’ndaki mayınların imha edilmeye başlanacağını 12 Nisan’da Truth üzerinden açıkladı.
Trump sosyal medyada, “Yasadışı geçiş ücreti ödeyen hiç kimse açık denizlerde güvenli geçiş yapamayacak” diye yazdı ve “Bize veya barışçıl gemilere ateş eden herhangi bir İranlı cehenneme gönderilecek!” dedi.
ABD ordusu bölgedeki denizcilere bir not gönderdi. Açıklamada, Umman Körfezi ve Hürmüz Boğazı’nın doğusundaki Arap Denizi’nde abluka uygulanacağı, abluka altındaki bölgeye izinsiz giren veya bu bölgeden ayrılan her türlü gemi; durdurma, rota değiştirme ve alıkoyma işlemlerine tabi olacağı duyruldu. Ablukanın bayrak ayrımı gözetmeksizin tüm gemi trafiği için geçerli olacağı açıklanırken Hürmüz Boğazı üzerinden İran dışındaki varış noktalarına giden veya bu noktalardan gelen tarafsız transit geçişlerin engellemeyeceği vurgulandı. Tarafsız gemilerin, kaçak kargo bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla “ziyaret ve arama” yani denetlemeye tabi tutulabileceği, gıda, tıbbi malzeme ve diğer temel ihtiyaçları içeren insani yardımlara, denetime tabi tutulmak kaydıyla izin verileceği açıklandı.
İRAN “ATEŞKES İHLALİ” SAYABİLİR
İran Devrim Muhafızları Hürmüz Boğazı’na yaklaşan askeri gemilerin ateşkes ihlali sayılarak karşılık göreceğini açıkladı. Halihazırdaki 2 haftalık ateşkesin, eğer bozulmazsa, 22 Nisan’a kadar sürmesi bekleniyor.
Ateşkes devam etse bile, birçok uzman Körfez’den geçen enerji akışının normale dönmesinin zaman alacağını ve bunun da küresel ekonomi için daha yüksek yakıt fiyatları ve daha yüksek enflasyon anlamına geleceğini tahmin ediyor. Fox News’a konuşan Trump, petrol fiyatlarının Kasım ayındaki ara seçimlere kadar yüksek kalabileceğini söyledi.
İran Silahlı Kuvvetleri’nin savaş yönetiminden sorumlu birimi Hatemu’l Enbiya Merkez Karargahı Sözcüsü Yarbay İbrahim Zülfikari, ABD Başkanı Donald Trump’ın “deniz ablukası” tehditlerine ilişkin açıklamalar yaptı. ABD’nin İran’a ait gemilere uluslararası sularda müdahale kararını “yasa dışı bir eylem ve korsanlığın bir işareti” olarak nitelendiren Zülfikari, “İran Silahlı Kuvvetleri, Basra Körfezi ve Umman Denizi’ndeki limanların güvenliğinin ya herkes için ya da hiç kimse için olduğunu açık ve kesin bir şekilde ilan eder. İran’ın Basra Körfezi ve Umman Denizi sularındaki limanlarının güvenliği tehdit edilirse bölgedeki hiçbir liman güvende olmayacaktır.” ifadelerini kullandı.
İNGİLTERE: BİZ ABLUKAYA KARŞIYIZ
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, İngiltere’nin İran savaşına sürüklenmeyeceğini ve Hürmüz Boğazı’nın abluka altına alınmasını desteklemediğini söyledi. BBC’ye konuşan Starmer, Boğaz’ın yeniden açılmasının hayati önem taşıdığını belirtti.
İSLAMABAD’DA BARIŞA ENGEL OLAN HÜRMÜZ MÜYDÜ?
İran medyası, İslamabad’da başarısızlıkla sonuçlanan müzakerelerde bir dizi konuda anlaşmaya varıldığını, ancak Hürmüz Boğazı ve İran’ın nükleer programının ana anlaşmazlık noktaları olduğunu söyledi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, “İran’ın maksimalizm, sürekli değişen hedefler ve abluka” ile karşılaştığını belirtti.
İslamabad’daki barış görüşmelerini yerinde takip eden NTV diplomasi muhabiri Deniz Kilislioğlu, izlenimlerini aktardı. Kilislioğlu, görüşmeler başladığında çok olumlu bir havanın olduğunu ve İran’ın temel 2 talebinin olduğunu belirtti. Lübnan ateşkesinin sağlanması ve aynı zamanda Körfez’deki dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasını isteyen İran’ın bu konuda direttiğini aktaran Kilislioğlu, ABD tarafının doğrudan görüşmek istediğini söyledi.
İran’ın doğrudan görüşebilmek için bu taleplerin karşılanmasını istediği belirtilirken, Pakistan’ın “Bu konular masada konuşulacak dolayısıyla gelin masada konuşalım” dediği kaydedildi. Kilislioğlu, görüşmelerin 1979 İran İslam Devrimi’nden bu yana en yüksek seviyede yapılmış görüşme olduğunu belirtirken görüşmelerin 2015 yılından bu yana taraflar arasındaki ilk doğrudan görüşme olduğuna dikkat çekti. “Görüşmeler olumlu başladı hatta teknik heyetlerin oluşturulduğu, alt komitelerin kurulduğu özellikle 3 başlıkta finans, yaptırım ve nükleer konularında teknik ekipler müzakere etmeye başladığı belirtildi.” dedi.
Görüşmelerde “Hürmüz tıkanıklığı” yaşandığını söyleyen NTV muhabiri Kilislioğlu, sürpriz olarak maksimalist taleplerle gelenin ABD olduğunu kaydetti. “Hürmüz’ün kontrolünde ABD kendisinin de olmasını istedi, İran buna karşı çıktı. O kriz aşılamadı ve saatler geçtikçe büyük bir sorun olarak masada kalmaya devam etti.” dedi.
İlerleyen saatlerde İsrail tarafı ile olan temaslara vurgu yapan Kilislioğlu, İsrail tarafının ABD heyetine ulaştığını, mesajlar gönderdiğini aktardı. “Dolayısıyla belirli bir saatten sonra tablo değişti ve Hürmüz’le birlikte sıkıntılar doğdu. 21 saatlik görüşmelerin ardından bir sonuca ulaşılamadı. Ama dikkat çeken nokta şu, JD Vance açıklamalarında Hürmüz’e hiç değinmedi, nükleer meselelere değindi.” ifadelerini kullandı.
Görüşmelerin askıda olduğunu ama dolaylı görüşmelerin olabileceğini belirten Kilislioğlu, ateşkesin devamında İsrail’in pozisyonu, ABD ve İran’dan gelecek açıklamaların rol oynayacağını söyledi.