Grönland’ın zengin maden potansiyeline ilgi giderek artarken zorlu iklim koşulları ve buzullarla kaplı alanlar üretimi sınırlıyor. 138 aktif ruhsata rağmen adada halihazırda yalnızca iki maden faaliyette bulunuyor.
ZORLU İKLİM KOŞULLARI VE YETERSİZ ALTYAPI
ABD Başkanı Donald Trump’ın Danimarka’ya bağlı özerk bölge Grönland’a yönelik ilgisini açıkça dile getirmesinin ardından, adanın zengin doğal kaynakları yeniden gündem oldu.
Yapay zeka sektöründe kritik öneme sahip nadir toprak elementleri de dahil olmak üzere geniş maden rezervleri, küresel şirketlerin dikkatini çekiyor.
Ancak zorlu iklim koşulları ve yetersiz altyapı, madencilik faaliyetlerini güçleştiriyor.
FAAL DURUMDA SADECE İKİ MADEN VAR
Halihazırda Grönland’da faal sadece iki maden bulunuyor. Kanada-İsviçre ortaklı yatırımcılar tarafından desteklenen Lumina Sustainable Materials bir anortozit (inşaat ve sanayide kullanılan kaya türü) madeni işletirken, Kanada borsasında işlem gören Amaroq bir altın madeni yürütüyor.
İklim değişikliği nedeniyle deniz buzullarının erimesi ve yeni deniz taşımacılığı rotalarının açılması ise ticari ilgiyi artırıyor.
Grönland Maden Kaynakları Otoritesi verilerine göre 63 şirkete ait toplam 138 aktif maden ruhsatı bulunuyor.
ÜRETİM RUHSATI SINIRLI
Aktif izinlerin yalnızca dokuzu üretim ve işletmeye yetki veren “işletme ruhsatı” niteliğinde. Bu 30 yıllık ruhsatları alabilmek için şirketlerin önce belirlenen bölgede arama yapması ve ticari olarak işletilebilir yeterli kaynağın varlığını kanıtlaması gerekiyor.
Mevcut iki maden işletmesi bu tür ruhsatlara sahip. Ayrıca bazı başka şirketler de işletme izni almış durumda.
ABD merkezli Critical Metals Corp, nadir toprak elementi yatağı için aktif tek işletme ruhsatına sahip şirket konumunda. Ancak söz konusu projenin faaliyete geçmesine daha yıllar olduğu belirtiliyor.
İngiliz GreenRoc Mining Plc ise Aralık 2025’te ruhsat aldı. Şirket, yılda yaklaşık 80 bin ton grafit konsantresi üretmesi beklenen bir grafit yatağını işletmeyi planlıyor. Ticari üretimin 2029’da başlaması öngörülüyor.
Diğer işletme ruhsatları ise projeleri askıya alınmış ya da elden çıkarılmak istenen şirketlerin elinde bulunuyor.
70’TEN FAZLA MİNERAL TÜRÜ ARAŞTIRILIYOR
Ruhsatların yaklaşık üçte ikisini arama izinleri oluşturuyor. Kum çıkarma, küçük ölçekli arama veya bilimsel araştırma gibi farklı türde ruhsatlar da bulunuyor. Bu izinler, şirketlere belirli alanlarda tüm maden kaynaklarını arama konusunda münhasır hak tanıyor.
AFP analizine göre Grönland’da 70’ten fazla farklı mineral ve doğal kaynak araştırılıyor ya da çıkarılıyor. Ruhsatlarda en sık geçen maden altın (49 ruhsat), bakır (36) ve nikel (24) olarak öne çıkıyor.
Nadir toprak elementleri 17 ruhsatta yer alırken, seryum ve terbiyum gibi spesifik elementlere atıf yapan izinler de bulunuyor.
BUZULLAR BÜYÜK ENGEL OLUŞTURUYOR
Madencilik faaliyetleri, daha ılıman koşulların görüldüğü kıyı bölgelerinde yoğunlaşıyor. Özellikle güneydoğudaki Sermersooq ve Kujalleq bölgeleri öne çıkıyor.
Adanın yaklaşık yüzde 80’i buzla kaplı. İç kesimlerde buz tabakasının kalınlığı yer yer üç kilometreye kadar ulaşıyor.
Uzmanlara göre bu kalınlıkta bir buz örtüsünün altında araştırma ya da madencilik yapmak fiilen mümkün değil. Bu durum, Grönland topraklarının büyük bölümünün hala keşfedilmemiş olmasına yol açıyor.