Mayınlar, füzeler ve coğrafya. İran’ın Hürmüz’deki asıl gücü ne?

Yaklaşık dört haftadır fiilen kapalı olan Hürmüz Boğazı, küresel enerji piyasalarını sarstı. Coğrafi avantajlar ve asimetrik savaş yöntemleri İran’ı sahada öne çıkarıyor.

Hürmüz Boğazı’nın yaklaşık dört haftadır fiilen kapanması, küresel petrol piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtı. Dünya petrol ve doğal gaz arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bu dar su yolu, aynı zamanda tarım için kritik önemdeki gübre taşımacılığında da kilit rol oynuyor.

İran’ın Körfez’de gemilere yönelik saldırıları, geçiş riskini artırarak neredeyse tüm deniz trafiğini durma noktasına getirdi.

ABD’DEN ASKERİ HAZIRLIK

ABD Başkanı Donald Trump, krizi sona erdirmek için diplomatik girişimlerin sürdüğünü belirtirken, Ortadoğu’ya binlerce ek asker gönderilmesi ve petrol tankerlerine donanma eşliği sağlanması seçeneklerini de gündeme aldı.

Ancak uzmanlara göre İran, hem coğrafi avantajları hem de düşük maliyetli asimetrik savaş araçları sayesinde hala önemli bir üstünlüğe sahip.

COĞRAFİ KOŞULLAR İRAN’I NASIL GÜÇLENDİRİYOR?

Hürmüz Boğazı en dar noktasında yaklaşık 24 mil genişliğinde ve gemi trafiği iki dar koridordan geçiyor. Bu durum, bölgeyi kaçınılmaz bir “dar boğaz” haline getiriyor.

Uzmanlara göre açık denizlerde gemiler rotalarını değiştirebilirken, Hürmüz gibi dar alanlarda bu mümkün değil. Bu da İran’ın hedeflerini aramak zorunda kalmadan sadece bekleyerek saldırı düzenleyebilmesine olanak tanıyor.

İran’ın yaklaşık bin 600 kilometrelik kıyı şeridi boyunca konuşlandırabileceği mobil gemisavar füze sistemleri ve dağlık arazi yapısı, bu sistemlerin tespit edilmesini zorlaştırıyor. Bu durum, bölgeyi adeta kısa uyarı süresiyle saldırıların gerçekleşebileceği bir “ölüm bölgesi”ne dönüştürüyor.

GEMİLERİ BEKLEYEN TEHDİTLER NELER?

Uzmanlar, İran’ın saldırı kapasitesinin savaşın başlamasından bu yana kısmen zayıflamış olabileceğini ancak riskin ortadan kalkmadığını vurguluyor.

İran’ın en büyük avantajlarından biri, düşük maliyetli ve tespiti zor sistemler: insansız hava araçları, hızlı saldırı botları, patlayıcı yüklü insansız deniz araçları ve deniz mayınları.

Ayrıca sığ sularda faaliyet gösterebilen küçük denizaltıların da tehdit oluşturmaya devam ettiği belirtiliyor.

ABD’NİN ESKORT PLANI YETERSİZ KALABİLİR

Analistlere göre tankerleri korumak için klasik savaş gemisi konvoyları yeterli olmayabilir. Bunun yerine uydu gözetimi, devriye uçakları ve insansız hava araçlarıyla desteklenen çok katmanlı bir savunma sistemi gerekebilir.

Gemilerin, önceden mayınlardan temizlenmiş özel rotaları kullanması da olası senaryolar arasında.

İRAN BOĞAZI TAMAMEN KAPATTI

İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’nın kapalı olduğunu duyurarak her türlü geçişe sert karşılık verileceğini açıkladı.

İran’ın şimdiye kadar Hürmüz çevresi, Basra Körfezi ve Umman Körfezi’nde en az 19 gemiye saldırdığı belirtiliyor. Uzmanlar, İran’ın hedeflerine ulaşmak için gemileri batırmasına bile gerek olmadığını, yüksek risk algısının tek başına ticareti durdurmaya yettiğini ifade ediyor.

2 BİNE YAKIN GEMİ MAHSUR

Uluslararası Denizcilik Örgütü’ne göre yaklaşık 2 bin gemi Basra Körfezi’nde mahsur kalmış durumda. Trafiğin yeniden başlaması halinde bile bu yoğunluğun temizlenmesinin zaman alacağı belirtiliyor.

ABD, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmayı sürdürmesi halinde petrol altyapısına yönelik yeni saldırılar düzenleyebileceği uyarısında bulunmuştu.

TRUMP: 6 NİSAN’A KADAR SALDIRMAYACAĞIZ

ABD Başkanı Donald Trump, İran hükümetinin talebi üzerine İran’ın enerji santrallerine yönelik saldırıları 10 günlüğüne durdurduğunu ve Tahran ile görüşmelerin “çok iyi” gittiğini söyledi.

Trump, Truth Social’da yaptığı bir paylaşımda, “İran hükümetinin talebi üzerine enerji tesislerine yönelik saldırıları 10 günlüğüne, 6 Nisan’a kadar durduruyorum. Görüşmeler devam ediyor” dedi.